ADR Vietnam Chambers trân trọng giới thiệu bài viết học thuật mới nhất của Luật sư, Trọng tài viên Nguyễn Mạnh Dũng và ThS. Phạm Dương Hoàng Phúc, phân tích toàn diện khung pháp lý về biện pháp khẩn cấp tạm thời (BPKCTT) trong trọng tài thương mại quốc tế và đề xuất hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam.
Trọng tài thương mại quốc tế được xây dựng trên nguyên tắc tự do ý chí và tính chung thẩm của phán quyết, nhưng giữa thời điểm phát sinh tranh chấp và thời điểm Hội đồng trọng tài (HĐTT) ban hành phán quyết cuối cùng vốn có thể kéo dài từ một đến vài năm. Điều này dẫn đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên luôn tiềm ẩn nguy cơ bị xâm hại bởi hành vi tẩu tán tài sản, tiêu hủy chứng cứ, hoặc các hành động đơn phương làm thay đổi hiện trạng tranh chấp. Biện pháp khẩn cấp tạm thời (BPKCTT - interim measures) chính là công cụ pháp lý được thiết kế để hạn chế rủi ro đó.[1][2]
Trong thời gian gần đây, nhu cầu áp dụng biện pháp tạm thời trong trọng tài quốc tế tăng lên đáng kể, phần lớn do xu hướng “luật sư hóa” (lawyerization) trọng tài quốc tế và sự du nhập của các chiến thuật cản trở tố tụng vốn phổ biến trong tố tụng tòa án.[3] Sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là tài sản số có thể dịch chuyển qua biên giới chỉ trong vài giây càng làm gia tăng tính cấp thiết của các cơ chế bảo vệ tạm thời hữu hiệu.[4] Theo đó, khung pháp lý quốc tế và quốc gia đã trải qua một quá trình chuyển đổi quan trọng: từ thẩm quyền ban hành biện pháp tạm thời được coi là độc quyền của tòa án quốc gia (do bản chất cưỡng chế của các biện pháp này đòi hỏi quyền lực công) cho đến việc thừa nhận rộng rãi thẩm quyền song song của HĐTT trong pháp luật của hầu hết các quốc gia hiện nay.[5]
Tuy nhiên, HĐTT không có quyền lực cưỡng chế thi hành và do đó luôn phụ thuộc vào sự hỗ trợ của tòa án quốc gia để bảo đảm hiệu lực thực tế của biện pháp tạm thời mà mình ban hành.[6] Sự phụ thuộc này đặt ra hàng loạt câu hỏi pháp lý phức tạp: HĐTT có thẩm quyền ban hành những loại biện pháp tạm thời nào và trong phạm vi nào? Thẩm quyền của HĐTT và tòa án quốc gia được phân chia ra sao, bổ trợ hay loại trừ lẫn nhau? Khi chưa có HĐTT được thành lập, ai sẽ là người bảo vệ quyền lợi khẩn cấp của các bên? Và khi một bên cố tình khởi kiện tại một tòa án khác nhằm phá vỡ thỏa thuận trọng tài, các tòa án có thẩm quyền hỗ trợ trọng tài (ví dụ tòa án Anh, Singapore, Hong Kong, Dubai) có thể can thiệp đến đâu?
Link bài viết: TẠI ĐÂY
Hoặc tải bài viết tại Academia của Trọng tài viên Nguyễn Mạnh Dũng:
[1] Gary Born, International Commercial Arbitration (3rd edn, Kluwer Law International 2021), trích dẫn trong Sophia Kubo, ‘Interim Measures in International Commercial Arbitration: Revisiting Enforceability’ (2026) 47 Michigan Journal of International Law 381, 382–383.
[2] Samuel L Bray, ‘The Purpose of the Preliminary Injunction’ (2025) 78 Vanderbilt Law Review 809, 845; Giovanni Zarra, ‘The Functions of Provisional Measures in International Commercial Arbitration: Between Efficacy and Innovation’ trong Fulvio Maria Palombino, Roberto Virzo và Giovanni Zarra (chủ biên), Provisional Measures Issued by International Courts and Tribunals (TMC Asser Press 2021) 279, 280, dẫn theo Sophia Kubo, ‘Interim Measures in International Commercial Arbitration: Revisiting Enforceability’ (2026) 47 Michigan Journal of International Law 381, 382.
[3] José María Abascal Zamora, ‘The Art of Interim Measures’ (2007) 13 ICCA Congress Series 751, 752; Florian Grisel, ‘Arbitration as a Dispute Resolution Process: Historical Developments’ trong Stefan Kröll, Andrea K Bjorklund và Franco Ferrari (chủ biên), Cambridge Compendium on International Commercial and Investment Arbitration (Cambridge University Press 2023) 3, 23–24, dẫn theo Sophia Kubo, ‘Interim Measures in International Commercial Arbitration: Revisiting Enforceability’ (2026) 47 Michigan Journal of International Law 381, 382.
[4] Srikanth Navale và Bhavya Chengappa, ‘An Arbitrator's Toolkit: Blockchain, Cryptocurrency, and Smart Contract Dispute Resolution’ (2023) 77 Dispute Resolution Journal 1, 17–19, dẫn theo Sophia Kubo, ‘Interim Measures in International Commercial Arbitration: Revisiting Enforceability’ (2026) 47 Michigan Journal of International Law 381, 386.
[5] Ali Yeşilirmak, Provisional Measures in International Commercial Arbitration (Kluwer Law International 2005) 20–25, 37–38, 41–43, dẫn theo Sophia Kubo, ‘Interim Measures in International Commercial Arbitration: Revisiting Enforceability’ (2026) 47 Michigan Journal of International Law 381, 384.
[6] Bernardo M Cremades, ‘The Need for Conservatory and Preliminary Measures’ (1999) 27 International Business Lawyer 226, 226; Pierre A Karrer, ‘Interim Measures Issued by Arbitral Tribunals and the Courts: Less Theory, Please’ trong Albert Jan van den Berg (chủ biên), International Arbitration and National Courts: The Never Ending Story (ICCA Congress Series No 10, Kluwer Law International 2001) 104–105, dẫn theo Sophia Kubo, ‘Interim Measures in International Commercial Arbitration: Revisiting Enforceability’ (2026) 47 Michigan Journal of International Law 381, 384.
